Medicina • urologija

Najnovija istraživanja pokazuju da učestali seksualni odnosi kod muškaraca u dobi od 50+ smanjuju rizik od raka prostate, a kod mladih mogu imati suprotan efekat. Ovo oboljenje je, inače, drugi najčešći oblik maligniteta kod muškaraca

Aktivan seksualni život u poznijim godinama može da zaštiti muškarca od raka prostate, dok je kod mladih obrnuto, tako bar pokazuje istraživanje nedavno objavljeno u "British Journal of Urology". Muškarci u pedesetim godinama koji su seksualno vrlo aktivni, imaju više od deset odnosa mesečno, manje su skloni da obole od karcinoma prostate, u odnosu na svoje vršnjake koji nemaju tako intenzivan polni život. Stručnjaci smatraju da redovan seks u zrelim i poznijim godinama oslobađa određene toksine iz prostate, za koje se pretpostavlja da mogu da prouzrokuju maligno oboljenje ovog organa.
S druge strane, međutim, intenzivna seksualna aktivnost kod mladih daje suprotne efekte, pa muškarci između 20 i 30 godina života, ukoliko imaju odnose češće od 20 puta mesečno, više su izloženi riziku da obole od raka prostate, nego njihovi vršnjaci koji nemaju tako buran seksualni život. Ovo se, naime, objašnjava povećanim nivoom testosterona, hormona koji se dovodi u vezu sa nastankom oboljenja.
Rak prostate je, inače, navodi se u pomenutom članku, drugi najčešći oblik raka među muškarcima, odmah posle raka kože, a u SAD- u je na drugom mestu i po stopi smrtnosti od malignih bolesti kod muške populacije. Reč je o teškom oboljenju žlezde smeštene izmešu bešike i rektuma, ali u ranoj fazi karcinom prostate ne daje nikakve ili bar ne specifične simptome. Oni se javljaju tek kada se tumor uveća toliko da počinje da vrši pritisak na mokraćni kanal koji prolazi kroz prostatu. Pa čak i kada se jave, simptomi su slični kao i kod dobroćudnog uvećanja prostate (hiperplazije): otežano mokrenje i bolovi tokom mokrenja, češća potreba da se urinira (posebno noću), krv u mokraći, impotencija i bolna ejakulacija, bolovi u donjem delu leđa ili u predelu polnih organa, groznica, jeza…
Kombinovana terapija
U "Godišnjaku Američke akademije nauka" objavljeni su rezultati naučnih studija koji pokazuju da bi jedna česta genetska mutacija mogla bit uzročnik ove bolesti. Tokom ranijih istraživanje već su identifikovane oblasti u genomu (skup gena) koje se dovode u vezu sa rizikom od raka prostate, ali su najnovija naučna saznanja uspela da objasne biološki mehanizam ove uzročno-posledične veze.
O rezultatima navedenih istraživanja, kao i učestalosti ovog oboljenja kod nas razgovaramo sa dr Zoranom Andrićem, internistom-onkologom u KBC Bežanijska kosa.
Stariji najugroženiji
- Karcinom prostate je prema statističkim podacima u Srbiji na drugom mestu po učestalosti među muškarcima, odmah iza karcinoma pluća, a po procentu smrtnosti od malignih bolesti je na trećem mestu, iza karcinoma pluća i kolorektuma. Najugroženije su grupe muškaraca starijih od 55, a posebno od 65 godina. U ovoj životnoj dobi čak 80-90 odsto muškaraca pati od adenoma (uvećanja) prostate - benignog oboljenja koje može biti faktor rizika za malignom. Adenom se manifestuje učestalim mokrenjem manjih količina urina, koje prati osećanje da nije došlo do potpunog pražnjenja bešike, kao i čestim noćnim mokrenjem (nikturija). Ovi simptomi su slični kao i simptomi kancera prostate, a važno je napomenuti da svi koji imaju pomenute tegobe treba obavezno da se jave urologu na pregled. Ukoliko je potrebno njima će se uraditi i ultrazvuk i odrediti markeri iz krvi za karcinom prostate (PSA), te na osnovu toga dijagnostikovati da li je reč o benignom ili malignom oboljenju.
U svetu se primenjuje novi oblik kombinovane terapije raka prostate - hormonski lekovi i zračenje - što bi trebalo, najavljuju stručnjaci, da prepolovi stopu smrtnosti od ovog oboljenja. Koja se terapija primenjuje kod nas?
- Zavisno od stadijuma bolesti, primenjuje se najpre operacija ili zračenje tj. radioterapija, kaže dr Andrić. - Ova dva modaliteta lečenja pretežno se primenjuju kod ranijih stadijuma malignoma prostate, stadijum I ili II. Za kasnije faze, tj. uznapredovale stadijume ili stadijume proširene bolesti, koriste se lekovi iz grupe tzv. antihormonske terapije, koji su brojni i određuju se najčešće konzilijarno. Takođe, kada ovi medikamenti ne deluju, određuje se terapija citotoksičnim lekovima. Najčešće mesto metastaziranja karcinoma prostate su kosti, te je radioterapija i u ovom slučaju metoda izbora. Primena određenih lekova u lečenju kancera prostate izaziva i različite nuzefekte, a najčešće je to impotencija. Lekari su dužni da obolele obaveste o ovim mogućim posledicama, ali mnoge naše pacijente, s obzirom na već poodmaklu životnu dob ovo ne pogađa previše.
Urološki pregled neophodan
Najnovija istraživanja ukazuju na vezu između oboljenja od raka prostate i učestalosti seksualnih odnosa. Da li i kod nas postoje podaci koji ovu tvrdnju mogu da potkrepe ili opovrgnu?
- U našoj zemlji ne postoje organizovane studije o navedenoj temi, jer to zahteva značajna sredstva i veliki broj pacijenata koji se prate, kaže dr Andrić. - Iskustva starijih onkologa i urologa, međutim, slažu se sa pomenutom tvrdnjom da češća seksualna aktivnost kod muškaraca starijih od 45-50 godina smanjuje njihov rizik da obole. Teoretski se ovo objašnjava time što prilikom seksualnog odnosa dolazi od blage masaže prostate, i tako se izbacuju toksični kancerogeni produkti ove žlezde.
Prema nekim istraživanjima redovno konzumiranje paradajza (u bilo kom obliku) smanjuje rizik od raka prostate, a posle 25. godine preporučuje se i uzimanje preparata sa selenom (najmanje 200 mg dnevno) i vitamina E (oko 270 mg), i to zajedno, u kombinaciji. Značajan faktor rizika je i porodična anamneza, a prema navodima Instituta za onkologiju Vojvodine, obavljanje testova na rak prostate ako je neko u porodici već bolovao od ove bolesti (otac, stric, brat, ili je neko po majčinoj liniji imao rak dojke) treba početi posle 40. godine života.
- Svi koji imaju bilo koji od navedenih problema s prostatom i mokrenjem treba da se jave urologu, i to što pre to bolje. A muškarci koji imaju nasledno opterećenja, čak i ako nemaju tegobe treba da obave urološki pregled kad navrše 50 godina života, kaže dr Andrić. - Karcinom prostate je ako se otkrije u ranijim stadijumima često izlečiva bolest, a čak i u uznapredovaloj fazi, III i IV klinički stadijum, ima spori tok koji može da traje i do 10-15 godina, tako da mnogi pacijenti dožive punu biološku starost. Naravno, ukoliko su pod nadzorom lekara i uzimaju propisane lekove.